تحلیل فقهی مشروعیت و ضمان پزشک در ویزیت آنلاین با تأکید بر قاعده احسان و لاضرر
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 ریاست دانشکده الهیات و عضو هیئت علمی و دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه حکیم سبزواری
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه حکیم سبزواری
چکیده
پیشرفت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در دهه‌های اخیر، تحولات چشمگیری در شیوه ارائه خدمات پزشکی ایجاد کرده و یکی از مهم‌ترین نمودهای آن، ظهور و گسترش ویزیت آنلاین یا طب از راه دور است. این شیوه نوین، امکان دریافت خدمات و مشاوره پزشکی را بدون حضور فیزیکی بیمار فراهم می‌سازد، اما در عین حال، پرسش‌های مهمی در حوزه مشروعیت فقهی و حدود مسئولیت پزشک در قبال خسارات احتمالی ناشی از آن مطرح می‌کند. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی و حقوقی، به بررسی مشروعیت فقهی ویزیت آنلاین و تبیین ابعاد مسئولیت مدنی و کیفری پزشک در این زمینه می‌پردازد. تمرکز اصلی پژوهش بر تحلیل نقش دو قاعده فقهی «احسان» و «لاضرر» در تعیین حدود ضمان پزشک است. قاعده احسان ناظر بر حمایت از اقداماتی است که با نیت نیکوکاری و در راستای کمک به دیگران انجام می‌شود و در صورت فقدان تقصیر، می‌تواند موجب رفع مسئولیت گردد. در مقابل، قاعده لاضرر به عنوان یکی از اصول بنیادین فقه اسلامی، هرگونه وارد آوردن ضرر به دیگران را نفی کرده و معیار مهمی برای تشخیص مسئولیت پزشک به شمار می‌رود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ویزیت آنلاین از منظر فقهی، در صورت رعایت ضوابط اخلاقی، فنی و استانداردهای پزشکی، مشروعیت دارد، اما میزان مسئولیت پزشک تابع شرایط خاص هر مورد و نحوه عمل اوست است.
کلیدواژه‌ها
)